ยังไม่มี “Volatility ของ AI Overview” — และเราวัดกันยังไงในตอนที่ยังไม่มีเครื่องมือที่ใช้ได้?
31 สิงหาคม 2569 · AI Research · อ่าน 11 นาที
สมัยก่อนถ้าอยากรู้ว่า Google เพิ่งอัปเดตอัลกอริทึมหรือเปล่า เราเช็ค Algoroo หรือ MozCast ได้เลย หรือในปัจจุบัน เราก็มีแค่ Google Search Status Dashboard สำหรับดูว่ามีการเปลี่ยน Algorithm มั้ย? — เว็บพวกนี้จับอันดับเว็บไซต์หลักๆ ในหลายอุตสาหกรรมทุกวัน แล้วคำนวณออกมาเป็นค่า Volatility ให้ดูเป็นกราฟ ง่าย ตรงไปตรงมา แต่พอมาถึงยุค AI Overview (AIO), ChatGPT, Gemini คำถามเดียวกันกลับตอบยากขึ้นมาก เพราะเหตุผลเชิงโครงสร้าง ที่เป็นแบบปิด ที่ทำให้เครื่องมือแบบนี้สร้างไม่ได้ง่ายๆ อีกต่อไป มาดูกันว่าติดตรงไหน แล้วเราวัดผลกันยังไงในสถานการณ์แบบนี้
ปัญหาที่ 1: ระบบปิด คาดเดาไม่ได้เหมือน SERP
Algoroo ทำงานได้เพราะ Google SERP เป็นระบบที่ตรวจสอบซ้ำได้ (checkable) — ค้นคำเดิม อันดับ 1-10 มักจะเหมือนเดิมในช่วงเวลาสั้นๆ ยกเว้นตอนอัปเดตอัลกอริทึมจริง แต่ AIO, ChatGPT, Gemini ไม่ได้ทำงานแบบนั้น เพราะเป็นระบบที่ไม่นิ่งโดยธรรมชาติอยู่แล้ว (อ่านรายละเอียดกลไกเต็มๆ ที่ ทำไม AI Overview ตอบไม่เหมือนเดิมทุกครั้ง) พูดง่ายๆ คือ Algoroo วัด “ความผิดปกติ” จากเส้นฐานที่นิ่ง แต่ AIO ไม่มีเส้นฐานที่นิ่งให้วัดตั้งแต่แรก ความผันผวนคือค่าเริ่มต้นของระบบ ไม่ใช่สัญญาณของการเปลี่ยนแปลงใหญ่
ปัญหาที่ 2: จะวัดทุก Keyword แบบ Algoroo / moz cast ก็ทำไม่ไหว
Algoroo ติดตามคำค้นประมาณ 17,000 คำทุกวันแบบอัตโนมัติ แต่การจะทำแบบเดียวกันกับ AIO ต้องรันคำค้นเดิมซ้ำหลายรอบต่อคำ (จากที่เราทดสอบเองต้องรันอย่างน้อย 10 รอบถึงจะเห็นแพทเทิร์นที่พอเชื่อถือได้ อ่านตัวอย่างจริงที่ ChatGPT vs Google 9 ชั่วโมง (4/10)) เอาแค่ 17,000 คำ x 10 รอบ ก็กลายเป็น 170,000 การค้นหาต่อวันแล้ว ยังไม่นับว่าต้องทำแบบ incognito แยกทุกครั้งเพื่อกันผล personalization ปน — ต้นทุนสูงจนแทบไม่มีใครทำระดับ scale แบบ Algoroo ได้จริง ล่าสุดเริ่มมีความพยายามแบบ Tremor (โดย LLM Pulse) และ Surfer Pulse ที่ทำตัวเป็น “Algoroo ของ AI Search” แต่รายงานผลเป็นภาพรวมระดับตลาดรายสัปดาห์ ไม่ใช่ระดับ landing page ของแบรนด์ใดแบรนด์หนึ่งโดยเฉพาะ ยังตอบคำถามที่ธุรกิจแต่ละรายอยากรู้จริงๆ ไม่ได้ทั้งหมด
ปัญหาที่ 3: Prompt ที่คนใช้จริง คนทำการตลาดมองไม่เห็นแน่ๆ
นี่คือปัญหาที่หนักกว่าสองข้อแรกมาก เพราะเป็นเรื่องของ “ข้อมูลที่ไม่มีทางเข้าถึงได้” ไม่ใช่แค่ “ต้นทุนสูง”:
- ฝั่ง Google AIO — คำค้นที่ทำให้เกิด AIO จะไปโผล่ใน Google Search Console แต่ CTR ต่ำผิดปกติ เพราะคนอ่านสรุปจาก AIO จบแล้วไม่คลิกต่อ ทำให้ข้อมูลใน GSC บิดเบี้ยวไปจากพฤติกรรมจริง วัดยากว่าคนเห็นคำตอบแบบไหนกันแน่
- ฝั่ง ChatGPT/Gemini — หนักกว่านั้นคือแทบไม่มีทางรู้เลยว่าคนพิมพ์ Prompt อะไรเข้าไป ไม่มี Search Console เทียบเท่า ไม่มี log สาธารณะ เป็นกล่องดำสนิท ต่างจาก Google Search ที่อย่างน้อยยังมี GSC ให้เห็นคำค้นบางส่วน
แล้วในเมื่อไม่มีเครื่องมือ เราวัดกันยังไง – Agency จะ Report ลูกค้ายังไง?
ในเมื่อยังไม่มีเครื่องมือสำเร็จรูปที่ตอบโจทย์ระดับ landing page ได้จริง วิธีที่เราใช้อยู่ตอนนี้คือผสมสองอย่างเข้าด้วยกัน:
1) วัดผลซ้ำด้วยความถี่ที่พอทำไหวจริง — ไม่ต้องถึงระดับ 17,000 คำแบบ Algoroo แต่เลือกคำค้นสำคัญของธุรกิจมาวัดซ้ำวันละ/สัปดาห์ละครั้ง ในความถี่ 10 ครั้งต่อ 1 Keyword แบบ incognito (ตามที่ทีมเราใช้มาตลอด ใน section ของ AI Research) เพื่อดูแนวโน้มว่า Citation ติดกี่ครั้งจาก 10 ไม่ใช่แค่เช็คครั้งเดียวแล้วสรุป
2) เอา GSC Generative AI Features Report มาไขว้กับ Landing Page จริง — Google เพิ่งเปิดรายงานใหม่ใน Search Console ที่แสดงข้อมูล Impression เฉพาะของ AI Overview/AI Mode แยกจากรายงาน Web ปกติ (อธิบายละเอียดที่ Google Search Console เปิดตัว Generative AI Features Report) แม้รายงานนี้จะยังมีข้อจำกัดสำคัญคือมีแค่ Impression ไม่มี Click/CTR/ตำแหน่ง Citation ให้ดู แต่ก็ยังมีประโยชน์มากพอที่จะเอามาไขว้กับ Landing Page ของเว็บตัวเองว่า หน้าไหนบ้างที่เริ่มมี AI Visibility เกิดขึ้นแล้ว (มี Impression จาก AIO/AI Mode) แม้จะยังไม่รู้ว่าถูกอ้างอิงกี่ครั้งจริงๆ ก็ตาม
ทำไมถึงยังไม่มีใครทำ AI Volatility เวอร์ชันใช้งานได้เต็มๆ?
สรุปแล้วปัญหาไม่ได้อยู่ที่ “ไม่มีคนคิด” แต่อยู่ที่ข้อจำกัดเชิงโครงสร้าง 3 ชั้นที่ซ้อนกันอยู่: ระบบไม่นิ่งโดยธรรมชาติ (วัดยาก), ต้นทุนการรันซ้ำสูงเกินจะ scale ระดับหมื่นคำ (แพง), และข้อมูล Prompt จริงของผู้ใช้เข้าถึงไม่ได้เลยโดยเฉพาะฝั่ง ChatGPT/Gemini (เป็นไปไม่ได้) เครื่องมืออย่าง Tremor หรือ Surfer Pulse แก้ปัญหาข้อแรกได้ในระดับตลาดภาพรวม แต่ยังไม่มีใครแก้ปัญหาข้อสามได้เลยจนถึงตอนนี้ เพราะมันไม่ใช่ปัญหาทางเทคนิคที่แก้ได้ด้วยเงินทุนมากขึ้น แต่เป็นข้อจำกัดจากการที่แพลตฟอร์มเหล่านี้ไม่เปิดข้อมูลออกมาให้
คำถามที่พบบ่อย
ทำไมเครื่องมือแบบ Algorithm Volatility ถึงสร้างสำหรับ AI Overview ไม่ได้ง่ายๆ?
เพราะ AIO ไม่มีเส้นฐานที่นิ่งให้เทียบเหมือน Google SERP ความผันผวนเป็นค่าเริ่มต้นของระบบเอง ไม่ใช่สัญญาณผิดปกติ ทำให้การวัดผลระดับหมื่นคำค้นแบบ Algoroo ทำได้ยากและมีต้นทุนสูงมาก
มีเครื่องมือที่ใกล้เคียง สำหรับ AI Search บ้างไหม?
เริ่มมีอย่าง Tremor (LLM Pulse) และ Surfer Pulse ที่วัดความผันผวนระดับตลาดภาพรวมรายสัปดาห์ แต่ยังไม่ใช่เครื่องมือที่วัดระดับ landing page ของแบรนด์เฉพาะเจาะจงได้แบบ Algoroo ทำกับ SERP
ทำไมวัด Prompt ของ ChatGPT/Gemini ไม่ได้เลย?
เพราะเป็นระบบปิด ไม่มี Search Console หรือ log สาธารณะให้เห็นคำที่ผู้ใช้พิมพ์เข้าไปจริง ต่างจาก Google Search ที่อย่างน้อยยังมี GSC ให้เห็นข้อมูลบางส่วน แม้จะไม่สมบูรณ์ก็ตาม
อ้างอิง
- LLM Pulse — Meet Tremor, Our AI Search Volatility Tracker
- Surfer SEO — Surfer Pulse: Free AI Search Volatility Tracker
- Beamtrace — Best AI Overviews Tracker: 6 Tracking Tools + Free Options
- Page One Power — Monitoring Google Algorithm Changes (Algoroo/MozCast background)
อ่านเคสอื่นๆ ในซีรีส์ AI Research: ทำไม AI Overview ตอบไม่เหมือนเดิมทุกครั้ง · งานวิจัย Volatility ต่างประเทศ vs Rechargeland · GSC Generative AI Features Report
Thanacharn J.
20+ ปีในสาย SEO / PPC / Social Marketing โฟกัสงานวิจัยด้าน GEO และ Zero-Click Threat
