AI Research · Case Study
แบรนด์อาหารเสริมที่คนรู้จักทั่วประเทศ แต่ AI แนะนำแค่ 4 จาก 120 ครั้ง
24 ก.ย. 2569 · AI Research · อ่าน 8 นาที
แบรนด์อาหารเสริมไทยรายหนึ่งที่เราทดสอบ เป็นแบรนด์ที่คนในวงการสุขภาพและความงามรู้จักกันกว้างขวาง มีสินค้าหลักเป็นสารสกัด Pycnogenol และ Astaxanthin แต่เมื่อทดสอบถาม ChatGPT และค้นหาบน Google ที่มี AI Overview รวม 120 ครั้ง ผลที่ได้คือ AI แนะนำแบรนด์นี้เพียง 4 ครั้ง และ Google AI Overview ไม่เคยพูดถึงแบรนด์นี้เลยแม้แต่ครั้งเดียว
บทความนี้ปิดชื่อแบรนด์ที่ทดสอบและชื่อคู่แข่งทั้งหมด เพื่อให้โฟกัสที่รูปแบบของปัญหา ซึ่งแบรนด์อื่นๆ ที่ “ดังบนโซเชียล” น่าจะเจอแบบเดียวกัน
สรุปผลทดสอบ 120 ครั้ง
- Google แสดง AI Overview ครบ 60 จาก 60 ครั้ง แต่ไม่แนะนำแบรนด์ที่ทดสอบเลย (0/60)
- ChatGPT แนะนำแบรนด์นี้ 4 จาก 60 ครั้ง ทั้งหมดอยู่ในคำถามที่ใช้ชื่อภาษาอังกฤษ “Pycnogenol”
- Share of Voice ของแบรนด์อยู่ที่ 1.3% อันดับที่ 22 จาก 42 แบรนด์ที่ AI เอ่ยชื่อ ขณะที่แบรนด์นำเข้าอันดับ 1 ถูกเอ่ยชื่อ 37 ครั้ง
- คีย์เวิร์ด Astaxanthin ซึ่งคิดเป็นราว 75% ของ Search Volume ที่ทดสอบ แบรนด์ได้ 0 จาก 40 ครั้ง
- ChatGPT เปิดอ่านเว็บของแบรนด์ 5 ครั้ง แต่แนะนำแบรนด์จริงเพียง 2 ครั้งในนั้น
ดังบนโซเชียล แต่คนถาม AI กำลังได้คำตอบเป็นแบรนด์อื่น
ข้อสังเกตของทีมคือ ความเป็นที่รู้จักของแบรนด์นี้น่าจะมาจาก Social Media เป็นหลัก ทั้งโพสต์ รีวิว และคอนเทนต์วิดีโอ ซึ่งเป็นช่องทางที่ AI ไม่ได้อ่านได้ทั้งหมด เราเคยอธิบายไว้ในบทความ ทำไม TikTok ถึงไม่ค่อยถูกอ้างอิงใน AI Overview เทียบกับ Lemon8 ว่าคอนเทนต์ที่ดังบนแพลตฟอร์มวิดีโอสั้นไม่ได้แปลว่า AI จะเห็นและนำไปใช้
ขณะเดียวกัน ช่องทาง AI ไม่ใช่ช่องทางเล็ก คีย์เวิร์ด 5 คำที่ทราบ Search Volume ในการทดสอบนี้ รวมกันกว่า 142,000 ครั้งต่อเดือน และทุกครั้งที่ค้นหา Google แสดง AI Overview ขึ้นมาก่อนผลค้นหาปกติ ฝั่ง ChatGPT ก็ยังเป็นแพลตฟอร์ม AI ที่คนไทยใช้งานมากที่สุด ตามข้อมูลที่เราสรุปไว้ในบทความ ทำไมคนไทยหา Gemini เยอะกว่า ChatGPT แต่ใช้งานน้อยกว่า
ถ้าคนที่ค้นหาเหล่านี้ได้คำตอบจาก AI เป็นแบรนด์คู่แข่ง ความดังบนโซเชียลก็อาจไม่ได้เปลี่ยนเป็นยอดขายในจังหวะที่ลูกค้ากำลังตัดสินใจ
วิธีทดสอบ
| คีย์เวิร์ด | Search Volume / เทรนด์ | ประเภทคำค้น |
|---|---|---|
| astaxanthin | 100,000 / เดือน | ชื่อสารสกัด |
| Pycnogenol | 30,000 / เดือน | ชื่อสารสกัด (อังกฤษ) |
| astaxanthin ยี่ห้อไหนดี | 10,000 / เดือน | เจตนาซื้อ |
| พิคโนจีนอล | 1,000 / เดือน | ชื่อสารสกัด (ไทย) |
| pearl tomato | 1,000 / เดือน (เทรนด์ +900%) | เทรนด์ใหม่ |
| Pycnogenol 100mg | เทรนด์ 12 เดือน +5,000% | เจาะจงขนาด |
ภาพรวม: AI Overview ขึ้นทุกครั้ง แต่ไม่เคยมีแบรนด์นี้
ผลที่น่าตกใจที่สุดไม่ใช่ตัวเลข 0 แต่คือ Google แสดง AI Overview ครบทุกครั้ง แปลว่าพื้นที่ที่ผู้ค้นหาเห็นเป็นอย่างแรกมีอยู่แล้ว เพียงแต่ไม่มีแบรนด์นี้อยู่ในนั้น
กราฟ 1: อัตราการปรากฏ เทียบทั้ง 2 แพลตฟอร์ม (60 รอบต่อแพลตฟอร์ม)
ผลรายคีย์เวิร์ด: AI รู้จักแบรนด์นี้ผ่านชื่อภาษาอังกฤษคำเดียว
ทั้ง 4 ครั้งที่ ChatGPT แนะนำแบรนด์นี้ เกิดขึ้นในคำถามเกี่ยวกับ “Pycnogenol” ที่เป็นภาษาอังกฤษ โดยแบรนด์อยู่อันดับ 2 ถึง 4 ในคำตอบ แต่เมื่อถามด้วยชื่อภาษาไทย “พิคโนจีนอล” ถามเรื่อง Astaxanthin หรือถามเรื่อง pearl tomato ผลคือ 0 จาก 80 คำตอบ
กราฟ 2: ChatGPT แนะนำแบรนด์ที่ทดสอบ (ครั้ง จาก 10 รอบ)
Google AI Overview ได้ 0/10 ในทุกคีย์เวิร์ด จึงไม่แสดงในกราฟนี้
เมื่อนำไปเทียบกับ Search Volume จะเห็นว่าช่องว่างใหญ่ที่สุดอยู่ตรงคีย์เวิร์ดที่มีคนค้นหามากที่สุด
กราฟ 3: Search Volume ต่อเดือน เทียบกับจำนวนครั้งที่ AI แนะนำแบรนด์ (รวม 2 แพลตฟอร์ม, 20 รอบ)
Pycnogenol 100mg ไม่มีข้อมูล Search Volume รายเดือน มีเฉพาะเทรนด์ +5,000% จึงไม่แสดงในกราฟนี้ (แนะนำ 1/20)
กลุ่ม Astaxanthin ทั้ง 2 คีย์เวิร์ดรวมกัน 110,000 ครั้งต่อเดือน หรือราว 75% ของ Search Volume ทั้งหมดที่ทดสอบ แต่แบรนด์ได้ 0 จาก 40 รอบ ส่วนคีย์เวิร์ดที่แบรนด์พอติดอยู่บ้างคือกลุ่มที่เล็กกว่ามาก
Share of Voice: 42 แบรนด์ที่ AI เอ่ยชื่อ แบรนด์นี้อยู่อันดับ 22
จากการเอ่ยชื่อแบรนด์ทั้งหมด 305 ครั้งใน 120 คำตอบ AI พูดถึงแบรนด์อื่นอีก 41 แบรนด์ แบรนด์นำเข้าที่ถูกเอ่ยชื่อมากที่สุดได้ 37 ครั้ง มากกว่าแบรนด์ที่ทดสอบกว่า 9 เท่า
กราฟ 4: Share of Voice จากการเอ่ยชื่อแบรนด์ทั้งหมด 305 ครั้ง
ความยาวแท่งเทียบกับแบรนด์อันดับ 1
ถ้าดูเฉพาะกลุ่ม Astaxanthin ภาพยิ่งชัด แบรนด์ไทยรายหนึ่งถูกแนะนำ 26 ครั้งจาก 40 รอบ ตามด้วยแบรนด์นำเข้า A อีก 10 ครั้ง
กราฟ 5: จำนวนครั้งที่ถูกแนะนำในคีย์เวิร์ดกลุ่ม Astaxanthin (40 รอบ รวม 2 แพลตฟอร์ม)
ความยาวแท่งเทียบกับ 40 รอบทั้งหมด
AI เปิดอ่านเว็บของแบรนด์ แต่เลือกแนะนำแบรนด์อื่น
ประเด็นที่น่าสนใจคือ ChatGPT ไม่ได้มองไม่เห็นแบรนด์นี้เลย มันเปิดเว็บไซต์ของแบรนด์เป็นแหล่งอ้างอิง 5 ครั้งจาก 60 คำตอบ และบางครั้งยังดึงข้อมูลอย่างเลขทะเบียน อย. และแหล่งที่มาของวัตถุดิบไปใช้ด้วย แต่ใน 5 ครั้งนั้น มีเพียง 2 ครั้งที่แบรนด์ถูกแนะนำจริง อีก 3 ครั้ง AI ใช้เว็บของแบรนด์เป็นข้อมูลประกอบ แล้วไปแนะนำแบรนด์อื่นแทน
กราฟ 6: เว็บไซต์แบรนด์ที่ ChatGPT อ้างอิงเป็นแหล่งข้อมูล (จาก 60 คำตอบ)
เมื่อตรวจเว็บไซต์ของแบรนด์ เราพบลักษณะที่อาจอธิบายช่องว่างนี้ได้ หน้าแรกเป็นแบนเนอร์รูปภาพเกือบทั้งหมด มีข้อความที่ AI อ่านได้น้อย หน้าหมวดสินค้าหลายหน้าไม่มี meta description ที่อธิบายว่าสินค้าตอบโจทย์ปัญหาอะไร และไฟล์ llms.txt ยังมีหน้าตัวอย่างจากธีมเว็บไซต์ปนอยู่จำนวนมาก ข้อมูลที่ AI หาเจอจึงบอกว่า “แบรนด์นี้ขายอะไร” แต่ไม่ได้เชื่อมกับคำถามแบบ “ยี่ห้อไหนดี” หรือ “เหมาะกับใคร” ที่ผู้ซื้อถามจริง
นี่คือรูปแบบเดียวกับที่เราเรียกว่า Mention กับ Citation ไม่เท่ากัน ซึ่งเห็นชัดในเคสก่อนหน้า AI แนะนำแบรนด์น้ำตาลไหน? เช็ค 100 รอบ ChatGPT vs Google AIO และเป็นเหตุผลที่กรอบ AI Recommendation Gap แยกขั้น “ถูกอ้างอิง” ออกจากขั้น “ถูกแนะนำ”
Google AI Overview ดึงข้อมูลจากไหน
AI Overview ใน 60 รอบดึงข้อมูลจาก 25 แหล่ง ไม่มีเว็บของแบรนด์ที่ทดสอบอยู่เลย แหล่งที่ถูกอ้างอิงบ่อยที่สุดเป็น Marketplace ร้านค้าออนไลน์ และเว็บรีวิวจัดอันดับ
กราฟ 7: แหล่งที่ AI Overview อ้างอิงบ่อยที่สุด (สัดส่วนจาก 60 คำตอบ)
เคสน้ำตาลก่อนหน้าก็ให้ผลคล้ายกัน คือ AI Overview ไม่เอ่ยชื่อแบรนด์ที่ทดสอบเลย ทั้งที่ ChatGPT แนะนำแบรนด์นั้นได้ดีในบางคำถาม สองเคสรวมกันจึงเริ่มเห็นรูปแบบว่า สำหรับคำค้นเชิงสินค้า AI Overview มักให้น้ำหนักกับแหล่งที่รวมหลายแบรนด์ไว้ในที่เดียว มากกว่าเว็บของแบรนด์ใดแบรนด์หนึ่ง ข้อสังเกตนี้สอดคล้องกับที่เราเคยพบใน เคสความเชื่อที่ว่า AI Overview ดึงเฉพาะผลค้นหา 10 อันดับแรก ว่าการเลือกแหล่งอ้างอิงไม่ได้เรียงตามอันดับ SEO เสมอไป
Pearl tomato: เทรนด์ที่ยังไม่มีแบรนด์ไหนครอง
คีย์เวิร์ด pearl tomato มี Search Volume เพียง 1,000 ครั้งต่อเดือน แต่เทรนด์โต 900% และ ChatGPT กระจายคำแนะนำไปถึง 11 แบรนด์ในคำตอบเพียง 10 รอบ ไม่มีแบรนด์ไหนถูกแนะนำซ้ำจนเป็นเจ้าของคำตอบ
ในมุมของ GEO สถานการณ์แบบนี้ต่างจาก Astaxanthin ที่มีผู้นำชัดเจนแล้ว การเข้าไปในคำตอบที่ยังไม่มีเจ้าของ น่าจะใช้แรงน้อยกว่าการแย่งตำแหน่งจากแบรนด์ที่ AI แนะนำ 26 จาก 40 รอบ ซึ่งสอดคล้องกับสมมติฐานเรื่องจำนวนคู่แข่งที่ส่งผลต่อความผันผวนของคำตอบ AI ในตลาดไทย
บทเรียน: ความดังบนโซเชียลไม่ได้ย้ายไปอยู่ในคำตอบ AI เอง
เคสนี้ชี้ว่าแบรนด์ที่ลงทุนกับ Social Media มานาน อาจยังไม่มี “ร่องรอย” ที่ AI อ่านและเชื่อได้มากพอ สิ่งที่ AI ใช้ตัดสินใจแนะนำไม่ได้มีแค่ชื่อเสียง แต่รวมถึงข้อความบนเว็บที่ตอบคำถามผู้ซื้อตรงๆ การถูกพูดถึงบนเว็บอื่นที่ AI อ่านได้ และข้อมูลที่ยืนยันความน่าเชื่อถือ ซึ่งเราเคยรวบรวมเป็นแนวคิด Indirect AI Signaling ที่อาจมีน้ำหนักมากกว่า Brand Mention และ Backlink
อีกเรื่องที่ควรระวังคือ แม้แบรนด์จะติดในคำตอบ AI แล้ว ก็ใช่ว่าจะเห็นผลเป็นคลิก เพราะสำหรับคำค้นเชิงสินค้า AI Overview มักตอบข้อมูลพื้นฐานไปแล้ว ตามที่เราวิเคราะห์ไว้ใน ข้อมูล GSC เรื่อง CTR ของ AI Overview ในหมวดบันเทิงเทียบกับหมวดสินค้า การวัดผลจึงควรดูทั้งการถูกแนะนำและการค้นหาชื่อแบรนด์ที่ตามมา
ข้อจำกัดของการทดสอบ
การทดสอบนี้ทำ 10 รอบต่อคีย์เวิร์ดต่อแพลตฟอร์ม ในช่วงเวลาเดียว คำตอบของ AI เปลี่ยนได้ทุกครั้งที่ถาม ตามที่อธิบายไว้ใน ทำไมคำตอบและแหล่งอ้างอิงของ AI Overview ถึงเปลี่ยนทุกครั้ง ผลจึงเป็นภาพ ณ ช่วงเวลาที่ทดสอบ ไม่ใช่ค่าถาวร
การทดสอบใช้โหมด Incognito และไม่ login เพื่อให้ได้ค่ากลางที่ทำซ้ำได้ ผู้ใช้แต่ละคนที่ login อยู่อาจเห็นผลต่างกันเล็กน้อยตามประวัติการใช้งานของตัวเอง
สาเหตุเรื่องโครงสร้างเว็บไซต์เป็นสมมติฐานของทีม ยังไม่ได้ทดสอบแยกตัวแปร และผลของแบรนด์เดียวในหมวดอาหารเสริมไม่ควรนำไปใช้สรุปกับทุกแบรนด์
คำถามที่พบบ่อย
แบรนด์ที่คนรู้จักเยอะ ทำไม AI ถึงไม่แนะนำ
ความเป็นที่รู้จักบน Social Media ไม่ได้แปลว่า AI จะอ่านข้อมูลนั้นได้ AI ตัดสินใจจากข้อมูลที่เข้าถึงได้ เช่น ข้อความบนเว็บไซต์ เว็บรีวิว และ Marketplace ถ้าข้อมูลเหล่านี้ไม่เชื่อมแบรนด์กับคำถามของผู้ซื้อ AI ก็จะเลือกแนะนำแบรนด์อื่น
ทดสอบแบบ Incognito และไม่ login จะคลาดเคลื่อนจากผู้ใช้จริงไหม
ผลที่ผู้ใช้แต่ละคนเห็นอาจต่างกันเล็กน้อยตามประวัติการใช้งาน แต่เพราะแต่ละคนต่างกันหมด จึงไม่มีผลแบบ login ผลเดียวที่ใช้แทนทุกคนได้ การทดสอบแบบไม่มีประวัติส่วนตัวให้ค่ากลางที่ทำซ้ำได้ เทียบคู่แข่งได้ และสะท้อนสิ่งที่ลูกค้าใหม่ที่ยังไม่รู้จักแบรนด์จะเห็น
AI เปิดอ่านเว็บของแบรนด์แล้ว ทำไมยังไม่แนะนำ
ในการทดสอบนี้ ChatGPT ใช้เว็บของแบรนด์เป็นแหล่งข้อมูล 5 ครั้ง แต่แนะนำแบรนด์เพียง 2 ครั้ง การถูกอ้างอิงเป็นข้อมูลประกอบกับการถูกแนะนำเป็นคำตอบเป็นคนละขั้นกัน เนื้อหาต้องตอบคำถามแบบที่ผู้ซื้อถามจริง เช่น ยี่ห้อไหนดีหรือเหมาะกับใคร
ทำไมถามเป็นภาษาไทยแล้วไม่เจอแบรนด์ แต่ถามภาษาอังกฤษเจอ
ในการทดสอบนี้ แบรนด์ถูกแนะนำเฉพาะเมื่อถามด้วยชื่อภาษาอังกฤษ Pycnogenol ส่วนชื่อภาษาไทยพิคโนจีนอลได้ 0 จาก 20 รอบ สมมติฐานของทีมคือเนื้อหาที่ AI เชื่อมกับแบรนด์ส่วนใหญ่ใช้ชื่อภาษาอังกฤษ ทำให้คำถามภาษาไทยไม่ถูกจับคู่กับแบรนด์
อ่านเคสอื่นๆ ในซีรีส์ AI Research
- AI แนะนำแบรนด์น้ำตาลไหน? เช็ค 100 รอบ ChatGPT vs Google AIO
- AI Recommendation Gap: ทดสอบ AI Overview กับคำค้น iPhone 18 Pro
- ช่องว่างระหว่าง AI Overview กับ ChatGPT และการใช้ Bing Webmaster Tools
- รีวิวเครื่องมือดูอันดับ AI ติดอันดับ 2 ใน 3 วัน แต่ยังไม่ขึ้น AI Overview
Thanacharn J.
20+ ปีในสาย SEO / PPC / Social Marketing โฟกัสงานวิจัยด้าน GEO และ Zero-Click Threat
